PYCARDANO COURSE

Video 08: Advanced Concepts in Blockchain

Chủ đề: Smart Contracts, Native Assets & dApp Integration

1. CARDANO ARCHITECTURE (KIẾN TRÚC PHÂN TẦNG)

Cardano tách biệt hai lớp chức năng để tối ưu hóa:

1. CSL (Cardano Settlement Layer – Lớp thanh toán):
   • Xử lý sổ cái, số dư, chuyển nhận ADA và Token.
   • Đơn giản, hiệu năng cao, cực kỳ an toàn.
2. CCL (Cardano Computation Layer – Lớp tính toán):
   • Xử lý Smart Contracts.
   • Linh hoạt, cho phép nâng cấp logic mà không ảnh hưởng lớp thanh toán.

2. NATIVE TOKENS (TÀI SẢN NGUYÊN BẢN)

Cardano hỗ trợ Token ở cấp độ giao thức (Layer 1), gọi là Native Assets.

Ưu điểm so với ERC-20 (Ethereum)

• Không cần Smart Contract: Token được tạo ra dựa trên Minting Policy (Chính sách đúc), không cần viết code logic phức tạp dễ bị hack.
• Phí rẻ: Chuyển Token tốn phí gần như chuyển ADA.
• An toàn: Token được đối xử bình đẳng như ADA trong UTxO.

3. SMART CONTRACTS: VALIDATOR SCRIPTS

EUTxO (Extended UTxO)

Mô hình UTxO được mở rộng thêm thành phần dữ liệu:

1. Address (Địa chỉ – Ổ khóa)

• Trong mô hình UTxO thường (Bitcoin): Là Hash của Public Key (P2PKH).
• Trong EUTxO (Cardano): Nó thường là Hash của Script (Validator Script Hash).
• Ý nghĩa: Tiền này không thuộc về “Người”, nó thuộc về “Hợp đồng”.

1. Value (Giá trị – Tài sản)

• Đây là phần tài sản nằm trong két.
• Cấu trúc: Là một Map (Bản đồ) đa tài sản (Multi-asset).
  • Key 1: Lovelace (Đơn vị nhỏ nhất của ADA).
  • Key 2: PolicyID + AssetNAME (Native Tokens/NFTs).
• Điểm đặc biệt: Token nằm chung giường với ADA, không cần gọi contract khác để lấy số dư.

1. Datum (dữ liệu đính kèm output), Redeemer (dữ liệu đầu vào cho script), Smart contract script (Plutus script context) -> Chữ “E” nằm ở đây

• Đây là điểm khác biệt với Bitcoin. EUTxO cho phép đính kèm một cục dữ liệu tùy ý.
• Vai trò: Lưu trữ Trạng thái (State) của hợp đồng.
  • Ví dụ trong dApp đấu giá: Datum lưu { “Highest_Bidder”: “Alice”, “Current_Bid”: 100 }.
• Lưu ý kỹ thuật: Để tiết kiệm dung lượng, Blockchain thường chỉ lưu Datum Hash. Dữ liệu Datum đầy đủ (Full Datum) thường được gửi kèm trong giao dịch chi tiêu.

Cơ chế Validator

Smart Contract trên Cardano hoạt động như một Hàm kiểm tra (Validation Function).

• Nó không tự chạy để thay đổi trạng thái.
• Nó hoạt động như một “ổ khóa” gắn vào UTxO.
• Khi có người muốn tiêu UTxO đó, Validator sẽ chạy và trả về True (Cho phép) hoặc False (Từ chối).

4. dApp INTEGRATION (TÍCH HỢP ỨNG DỤNG)

Mô hình Full-stack của một dApp trên Cardano:

• PyCardano đóng vai trò là “kiến trúc sư off-chain”, chịu trách nhiệm lắp ráp các mảnh ghép để tạo thành một giao dịch hoàn chỉnh gửi lên mạng lưới.